Муома оройуонун Улахан-Чыыстай нэһилиэгэр табаҕа оҕолорун уонна сиэннэрин кытары бары тутуспутунан көһө сылдьан үлэлиир биир ыалынан Слепцовтар буолаллар.
Удьуор утумун аҕа баһылыга Иосиф Егорович Слепцов Табаһыт ыал оҕото буолан, таба ортотугар улааппыта. Тыаттан, табаттан тэйэ сылдьыбыт кэмэ аармыйаҕа сулууспалаабыт сылара эрэ буолуохтаах.
Ийэ дойдутун иннигэр ытык иэһин төлөөн кэлээт, холкуоска, онтон сопхуоска, төрөппүттэрин ыстаадатыгар табаһытынан үлэлээбитэ, төрөппүттэрин, балтыларын кытары бары бииргэ көһө сылдьыбыттара.
…Өссө холкуос, сопхуос саҕаттан саҕалаан күн бүгүнүгэр диэри үлэлиир дьиэ кэргэнинэн буолаллар.
Дьэ ол кэмтэн ыла Иосиф Егорович өр сыллар устата биригэдьиирдээбитэ, элбэх ыччаты, бэйэтин оҕолорун уонна аймахтарын, үлэ үөрүйэхтэригэр уһуйбута. Кини үтүө суобастаах үлэтэ сиэрдээхтик сыаналанан, «Бочуот знага» уордьанын наҕараадаламмыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ буолбута.
Аҕаларын туйаҕын хатаран уолаттара Афанасий,Егор, Иосиф уонна Василий, маны сэргэ тапталлаах сиэнэ Елизар табаһыттыыллар.
Билигин Иосиф Егорович салайар» Саркичан» ыстаадатыгар эдэр ыаллар кийиитэ Татьяна, уола Василий( биригэдьиир) кинилэр о5олоро:Альмира,Ярослав,Марк, аймах уоллара студент, Ваня бааллар.
Улахан- Чыыстай нэҺилиэгэр,» Саркичан» ыстаада Муома сис хайаларын июдиэки киирдэххэ, тулата өргөс хайаларынан тулаламмыт дойдуга баар.
Манна олох үгэс буолбут тэтиминэн устар: бэйэтин туһугар эмиэ да үөрүүлээх, эмиэ да күчүмэҕэйдэрдээх, ыарахаттардаах. Ону ол диэбэккэ кыра саастарыттан оҕолоро, сиэннэрэ үөрэх дьыла түмүктэннэ да, үөрүүлэрин кытта сааскы көһүүгэ дьоннорунаан тахсыһаллар.
Билигин сайыҥҥы сынньалаҥы кытта табаһыт көмөлөһөөччүтэ буолан үлэлэрин үгэнэ.
Саас төрөөбүт тугуттар бороохтуйуулара, табаһыттар туундараҕа көһөллөр. Оҕолор түүн таба кэтээһиҥҥэ наставник опыттаах табаһыттары – төрөппүттэрин кытта дьуһуурустубалыыллар. Сайыҥҥы түүннэр сырдыктар, туундараҕа туох барыта ырылыччы көстөр, табалар сыһыыларга тарҕаан, сайыҥҥы сөрүүн түүннэргэ холкутук мэччийэллэр. Түүн ортото буолуута табалар сытан, аһаабыт астарын иҥэринэн, кэбинэ-кэбинэлэр уһуннук сынньаналлар. Ол кэмҥэ табаһыт уот оттон чэй сылыттан чэйдээн күөх окко таалалаан сытан сынньана түһэр, иккис киһи табаһыт доҕоро табаһыт ыт мэлдьи баар.
Таба үөрүгэр куттал – кутуруктаах, кырдьаҕас баар буоларын табаһыкка биллэрэр.
Таба туйаҕын харыстаан, эмтииллэр, араан уларыттаары көһөллөр.
Туундараҕа табаһыттар биир сиргэ сайынын уһуннук олорботтор. Көһүү бэйэтин туһугар судургута суох дьарык.
Сирдэригэр-уоттарыгар харыстабыллаахтык сыһыаннаһар буолан, мэччирэҥнэрин үлтү тэбистэримээри, олохсуйар сирдэрин энчирэтимээри көс олохтоноллор.
Көһүү кэмигэр туох барыта орун оннугар уонна бэйэтин аналыгар сөп түбэһэр, оннук урут уруккуттан олохтоммут бэрээдэк.
Ыстаадаҕа сайынын итиилээх кумаарга көһүү ыарахаттардаах, ол иһин сынньалаҥ күннэргэ оҕолор бэйэлэрин санааларынан туундара киэҥ дуолугар сибиэһэй салгыҥҥа сыннньаналларын сөбүлүүллэр, мээчиктииллэр, “Лансат” тэриэлкэлэрин туруорунан интернеккэ киирэн сонун ааҕаллар, ватсабынан суруйсаллар, киинэ көрөллөр, кыргыттар ас астыырга көмөлөһөллөр.
Туундараҕа мас үүммэт, ол иһин силбик күннэргэ хаппыт маһы) улахан оҕолор хомуйаллар, сорохтор балыктыыллар.
Дьэ бу курдук оҕолорбут ыстаадаҕа сылдьан,сайыҥҥы сынньалаҥнарын туҺалаахтык атаараллар, самаан сайын сүмэтин-сүөгэйин сомсон, айылҕа сибиэһэй, ыраас салгынын эттэригэр- сииннэригэр бигэтик иҥэринэллэр, чэгиэн туруктанан тирэҕирэллэр, үүнэллэр- сайдаллар.
Өбүгэтиттэн иҥмит таба кута оҕолорбутун тыатыгар, үөскээбит эйгэтигэр үйэ- саас тухары ыҥыра турдун.
Светлана Сен-Дун-Шен