Николай Саввич Тарабукин төһө да ыарахан олоҕу олордор, сүрдээх чаҕылхай сулус буолан, сирдээҕи олоҕор сырдык суолун хаалларбыт киһи диэн бары билэбит. Кини эбээн норуотун олоҕун, култууратын, сиэрин–туомун сурукка тиһэн хаалларбыт тарбахха баттанар биллиилээх дьоммутуттан биирдэстэрэ. Кини олоҕун туһунан элбэх очеркалар, ыстатыйалар, ахтыылар бааллар.
Оскуола үөрэнээччилэрэ оройуоммут суруйааччытын туһунан үгүс элбэх өйтөн суруйуулары, иһитиннэриилэри, дакылааттары суруйбуттара. Олортон Муома орто оскуолатын быйылгы выпускнига Олег Лыткин чинчийиитин ааҕааччы көрүүтүгэр таһаарабын. Кини хос эбэтэ Акулина Старостина Николай Саввич олоҕор, айар үлэтигэр ураты суолу хаалларбыт эбит…
«Киһи олоҕор саамай күндүтэ, дьоло таптала буолар. “Таптал баар буолан — олох баар” диэн мээнэҕэ эппэттэр. Мин эбээн бастакы суруйааччыта Муоматааҕы таптыыр кыыһын туһунан сырдатыаҕым. Ол кыыс мин хос эбэм Старостина Акулина Васильевна буолар. Дьиҥэ, Николай Саввич бастакы таптала Валя диэн Ленинградка бииргэ үөрэммит кыыһа эбит, ол кыыска анаан хас да хоһоону суруйбут.
Николай Саввич Тарабукин уонна таптал… Биир хоһоон устуоруйатын ийэбинээн билэммит олус долгуйдубут. Ол биһиги эбэбитигэр Өкүйэҕэ анаммыт хоһоону булан Николай Саввич биир кистэлэҥин биллибит. Кини да сааһа ситэн, кэрэ аҥаардар диэки көрөр кэмэ кэлэн, биир сайын колхуостаахтар ыһыахтарыгар анаан сылдьыбыт. Киниэхэ, биллэн туран, саамай күүтүүлээҕэ-кэтэһиилээҕэ оһуохай эбит. Күнү быһа уолаттар кыыралдьыйа көппүттэр, туос уура-уура ыстаммыттар, хапсаҕайдаан барчаламмыттар. Сири–буору сирэйинэн булларбыттарын аахайбатах курдук да туттунналлар, кыргыттар кистии–саба күлэн сыһыгыраһа–сыһыгыраһа, билбэт уолаттарын диэки кылап гынан көрөн ылаллара. Оһуохай тылын этээччилэр кынаттарын хомунан сэгэлдьиччи, бастаан оргууй-оргууй, онтон сыыйа тэтимирэн, түргэтээн, ойуулардаах, эккириирдээх сирдэригэр тиийбиттэр. Ол түгэҥҥэ Өкүйэ кыыс аттыгар биир билбэт киһитэ үҥкүүгэ киирэн, илиитин ыга тутан оһуокай тэтимигэр кыттыспыттар. Ол курдук сэгэлдьийэ сиэттиспиттэр, кэккэлэһэ эккэлэспиттэр. Ньукулай кыыһы сиэтэн оһуокайтан тахсыбыт. Дьонтон тэйэн дьороччу үүммүт баараҕай тиит маска тохтообуттар. Ньукулай маннык кэрэ түгэни төһө эрэ күүппүтэ буолуой? Онно буспут моонньоҕон курдук хап–хара харахтар хоп-хойуу кыламан быыһынан утары көрбүттэрин кэлин олоҕун тухары умнубатаҕа буолуо. Били кэрэ тыл киэнэ маанытын, сүөгэйин–сүмэтин этэр киһибит биир таптал тылын эппэккэ ол–бу күннээҕини кэпсэппиттэр. Бу түгэни эбэбит биирдэ тыаҕа сылдьан ол тиит анныгар олорон кэпсээбитэ үһү. Ол эрээри Ньукулай кинини хайдах курдук күүскэ таптыырын билбэтэх-сэрэйбэтэх эбит. Кэлин ону биһиги эбэбитигэр анаммыт “Эйиэхэ” диэн хоһоонун ааҕан баран өйдөөтүбүт.
Эн килбик хараххын көрөбүн,
Дьонтон эрэ сэмэйгин сөҕөбүн…
Ол иһин эйигин уруурҕаан,
Олус мунчаарабын уйарҕаан.
Хайдах курдук аҕыйах тылынан поэт эбэбитин ойуулаан таһаарбытый?
Эйиэхэ мин дууһам дьулуһар:
Эн саҕа күндү суох бу күн анныгар;
Мин тугу өссө этиэм баарай?
Миигин өйдүүрүҥ буолаарай?
Тапталын сатаан эппэккэ, дууһа моруута буолан төһө эрэ эрэйдэннэ. Тапталын кистэлэҥин сатаан кыыска тиэрдибэккэ, хоһоонугар көмүс дорҕоон оҥорон тиспитин көрөбүт.
Биисэр курдук тылы тиспэккэ
Биири мин чопчу этэбин эйиэхэ:
Эйигинэ суох мин сатаммаппын…
Эн ону, дьэ, туох дии саныыгыный?
Дьылҕа Хаан ыйааҕынан, кыыс кинини суруйааччы таптыырын эһэккэбитигэр Уваровскай Д.Я.-ка кэргэн тахсан эрэ баран билбит. Ол курдук Николай Саввич сэмэйэ бэрт буолан, сүрэҕин кистэлэҥин арыйбакка, биллэрбэккэ аҥардастыы таптыы сырыттаҕа. Арай сырдык ыраас иэйиитин дириҥ лирическэй ис хоһоонноох “Эйиэхэ” диэн хоһоонугар арыйбыта өйдөбүнньүк буолан хаалбыт.
Төһө да Н.С.Тарабукин тус олоҕун оҥостубатар, ыал буолбакка орто дойдуттан бардар, сөбүлүү көрбүт кыргыттара Валя уонна Өкүйэ киниэхэ сырдык сулус буолан, суруйар талаана өссө күүскэ арылларыгар олук буолбуттара буолуо диэн эрэнэбит».
Татьяна Данилова